ઉનાળાના બળબળતા બપોરે પાણી વિના ટળવળતાં સેકડો પક્ષીઓની તરસ છીપાવી નવજીવન બક્ષે છે અરવલ્લીના સીમાડે આવેલી સંસ્થા 'શ્રવણ સુખધામ'!
૨૦ માર્ચ એટલે વિશ્વ ચકલી દિવસ. થોડા વર્ષો પહેલા ઘર આંગણે ચકલીઓ ચણવા ઉમટી પડતી. પરંતુ છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોથી ચકલી પ્રજાતિ શોધે પણ ઝટ જડતી નથી. ચકલી પ્રજાતિની ઘટતી સંખ્યા એક ચિંતાનો વિષય છે. જ્યારે કોઈ પ્રજાતિ નામશેષ થઈ જાય છે ત્યારે તેની વિપરીત અસર જીવસૃષ્ટિ ઉપર પણ પડતી હોય છે. જો કોઈ પ્રજાતિ નામશેષ કરી દેવામાં આવે તો એની પ્રકૃતિ અને માનવ જાત ઉપર કેવી ઘાતક અસર થાય છે એ સમજવા, વર્ષ ૧૯૫૮માં ચીનમાં બનેલી ઘટના સૌ કોઈ માટે સિમાચિહ્નરૂપ છે અઢી કરોડથી વધુ લોકોની બલી ચડાવી ચકલી પ્રજાતિનો સર્વનાશ કરવાની કિંમત ચીને ચૂકવવી પડી હતી
ભારતમાં પણ છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં ચકલીઓની સંખ્યામાં નોધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. સતત ઘટતી જતી ચકલી પ્રજાતિના અસ્તિત્વને જાળવી રાખવા હાલ અનેક પર્યાવરણવાદી સંસ્થાઓ આગળ આવી રહી છે. નાસિકના મોહમદ દિલાવર જેઓએ ચકલી જેવા ઘરેલું પક્ષીની જાળવણી હેતુ નેચર ફોરેવર સોસાયટીની સ્થાપના કરી હતી. નેચર ફોરેવર સોસાયટી અને એકો સીસ એક્શન ફાઉન્ડેશન ( ફ્રાંસ) ના સંયુક્ત પ્રયાસો થકી ૨૦ માર્ચને વિશ્વ ચકલી દિવસ ઉજવણી કરવાની શરૂઆત કરવામાં આવી. વિશ્વ ચકલી દિવસની ઉજવણી ૨૦ માર્ચ ૨૦૧૦ નાં રોજથી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
ભારત અને ગુજરાતમાં અનેક સંસ્થાઓ આજે પક્ષીઓના જતન અને સંવર્ધન માટે કાર્યરત છે. હાલ ઉત્તર ગુજરાતમાં સાબરકાંઠાના બામણા પુનાસણ જેવા અંતરિયાળ વિસ્તારમાં શ્રવણ સુખધામ પંચવટી સંસ્થા પક્ષીઓનાં જતન માટે કાર્ય ખુબ સુંદર કાર્ય કરી રહી છે.
અરવલ્લીની ગીરીકંદરાઓથી આચ્છાદિત સાબર સરિતાના સમીપે હાથમતીના નીરને સ્પર્શીને માંકડી ડેમના કિનારે આકાર પામેલી શ્રવણ સુખધામ સંસ્થા જોતા જ આંખો ઠરે છે. શહેરના ઘોઘાટ અને પ્રદુષણથી દૂર કુદરતના ખોળે પાંગરેલી આ સંસ્થાનું વાતાવરણમાં ગજબની શાંતિ અનુભવાય છે. સંસ્થાની સ્વચ્છતા ઉડીને આંખે વળગે એવી છે. અનેક સેવાકિય પ્રવૃત્તિઓથી ધમધમતી આ સંસ્થાનું સપનું સેવ્યું સાબરકાંઠા- અરવલ્લીના એક અંતરિયાળ ગામમાં જન્મેલા શ્રીમતી ઇન્દુબેન અને તેમના પરિવારે ! જેઓની સેવા પ્રવૃત્તિઓ થકી આજે સમસ્ત સ્ત્રી સમાજ માટે તેઓ આદર્શ બન્યા છે. જેમને સાચા અર્થમાં પોતાનું જીવન સ્ત્રી ઉત્થાનમાં ઘસી નાખ્યું છ. અંતરિયાળ ગામડાઓમાં સેવાનો આહલેખ જગાવ્યો છે.
ઉનાળાની બળબળતી બપોરે જો આપણને પાણી વિના થોડા કલાકો પસાર કરવા પડે તો કેવી અકળામણ અનુભવાય છે ? જાણે હમણાં જીવ નીકળી જશે એવી પીડા અનુભવાય છે. તો પેલા અબોલ જીવ આવા આકરો ઉનાળો પાણી વિના કેવી રીતે પસાર કરી શકે ? કેટકેટલા પશુ પંખીઓ પાણી વિના તરફડી પ્રાણ ત્યાગી દેતા હોય છે. ત્યારે આવા સેકડો અબોલ જીવને વહારે આવી છે શ્રવણ સુખધામ સંસ્થા. આ સંસ્થા સાથે સંકળાયેલ હિરેનભાઈ પ્રજાપતિ અને ભાવેશભાઈ પ્રજાપતિ ઉનાળા પહેલા માટીના પાકા બનાવેલા પક્ષીઓના માળા અને પાણીના કૂંડા હજારોની સંખ્યામાં વિનામૂલ્યે વહેચે છે. કોઇપણ જાતની અપેક્ષા કે કોઈ જાતની જાહેરાતો વિના મૂકસેવક બની આ સંસ્થા સેવાનું વિરાટ કાર્ય કરી રહી છે. ગુજરાતની અનેક સેલીબ્રીટીઝ આ સંસ્થાની બ્રાંડ એમ્બેસીડર બની, સેવાકાર્યનો પ્રચાર પ્રસાર કરવામાં મદદરૂપ બની રહી છે. પશુ પક્ષીઓની સેવા સાથે સાથે સંસ્થાનાં ચેરપર્સન ઇન્દુબેન પ્રજાપતિ દ્વારા બીજી પણ સેવાકીય પ્રવૃતિઓ કરવામાં આવી રહી છે.
સંસ્થા દ્વારા અબોલ પશુ પંખીઓ માટે પણ પાણીની સગવડ પૂરી પાડવાની અને આસપાસના શ્વાનને રોટલો અને લાડુની સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવે છે. ઉનાળાની ઋતુ દરમિયાન ડુંગર ઉપર બિરાજમાન કપિરાજ માટે પાણી અને અનાજની વ્યવસ્થા પણ પૂરી પાડવામાં આવે છે. જે જીવ દયા પ્રેમ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. અબોલ જીવ સેવા અને પર્યાવરણ જતનનું માતબર કામ કરનાર ઈન્દુબેનને અખિલ ભારતીય પ્રજાપતિ કુંભકાર સંઘ દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
