name='viewport'/> ISHWAR PRAJAPATI'S STUDY ROOM

Monday, September 21, 2026

શિક્ષણજગતનું અણમોલ ઘરેણું : શૈલેષભાઈ પ્રજાપતિ

શિક્ષણને જ જીવનધ્યેય બનાવી ખૂંપી જનાર શૈલેષભાઈ જેવા વિદ્યાર્થીપરાયણ શિક્ષક ખરા અર્થમાં શિક્ષણજગતનું અણમોલ  ઘરેણું છે.

        શૈલેષકુમાર કાન્તિલાલ પ્રજાપતિ એટલે નખશીખ કર્તવ્યપરાયણ  શિક્ષક.  હાલ તેઓ  પી.એમ શ્રી આકરૂન્દ શાળામાં ઉપ શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવે છે. તેમના પિતા કાન્તિલાલ પ્રજપતિ પણ  નિષ્ઠાવાન અને આદર્શ શિક્ષક !  તેમના પિતા તરફથી શિક્ષણ અને સંસ્કારીતાનો વારસો શૈલેશભાઈને  ભેટ મળ્યો. પિતા કાન્તિલાલ પોતે ગણિત વિજ્ઞાનના તેજસ્વી શિક્ષક તરીકે મેઢાસણ હાઈસ્કૂલમાં સુદીર્ધ સેવાઓ આપી નિવૃત્ત થયા છે. એંશી વટાવ્યા પછી પણ શિક્ષણનિષ્ઠા તેમના હ્રદયમાં ધબકે છે. આજે પણ તેમણે વિદ્યાર્થીઓ પ્રિય છે. અને આજેપણ તેમના આવજમાં શિક્ષત્વનો એ જ રણકો બરકરાર છે. પિતાનો શિક્ષણ વારસો  શૈલેશભાઈમાં પણ સીધો ઉતરી આવ્યો છે.

શૈલેશભાઈનું મૂળ વતન મોડાસા તાલુકાનું ખંભીસર ગામ. ધોરણ ૧ થી ૭  સુધીનું પ્રાથમિક શિક્ષણ વતનની જ પ્રાથમિક શાળામાં મેળવ્યું. ભણવામાં પહેલેથી જ તેજસ્વી. અક્ષર તો શરૂઆત થી જ  એવા કેળવાયેલા કે જાણે મોતીના દાણા જ જોઇલો. ધોરણ ૮ ના અભ્યાસ માટે મેઢાસણ હાઇસ્કૂલમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. અહી પણ તેમની પ્રતિભા ઢાંકી રહી નહિ. વર્ષ ૧૯૯૧માં  ધોરણ દસમાં આખા સેન્ટરમાં પ્રથમ આવી પ્રતિભાનો પરચો આપી દીધો.  ધોરણ અગિયાર વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં હિંમતનગર હાઇસ્કૂલમાં પ્રવેશ  મેળવ્યો. પરંતુ નિયતિએ શૈલેશભાઈને પ્રાથમિક શિક્ષક બનાવવાનું નક્કી કર્યું હશે એટલે આખરે કડિયાદરા ખાતે પી.ટી.સી. માં પ્રવેશ મેળવ્યો. કડિયાદરામાં એક આદર્શ અને શિસ્તબદ્ધ શિક્ષકનું ઘડતર થયું. મૂળે તો અભ્યાસુ જીવ એટલે નવરા બેસવું તો એમને કેમ ફાવે. રાયગઢની હાઈસ્કૂલમાં ધોરણ અગિયાર – બાર કર્યું. બારમા ધોરણમાં પણ સેન્ટરમાં પ્રથમ આવ્યા. એ પછી મોડાસા કોલેજમાં પ્રવેશ મેળવી અગરાજી વિષય સાથે BA કર્યું.

શૈલેષભાઈ અને તેમના પરિવાર માટે ૧૯૯૭ના શરૂઆતમાં જ જાણે સોનાનો સૂરજ ઊગ્યો. ૨ જી  જાન્યુઆરી ૧૯૯૭ ના રોજ અમરેલી જિલ્લના કોડીનાર તાલુકાના છારા કન્યા પ્રાથમિક શાળામાં શિક્ષક તરીકે જોડાયા. શિક્ષકની નોકરીનો ઉત્સાહ અને યુવાનીનો તરવાળાટ ! વર્ગખંડો બાળગીતો-વાર્તાઓથી ગૂંજી ઊઠ્યા. બે-એક વર્ષ પસાર થયાં હશે ત્યાં જિલ્લા વિભાજન થતાં છારા ગામ ભાવનગર જીલ્લામાં જતાં,  શૈલેશભાઈ તારીખ૨૨ મી જૂન ૧૯૯૯ના રોજ બદલી થઈ  અમરેલી જિલ્લાના લાઠી તાલુકાના હિરાણા પ્રાથમિક શાળામાં ઉપ શિક્ષક તરીકે જોડાયા.

એ સમયની હિરાણા પ્રાથમિક શાળામાં માંડ ત્રણેક શિક્ષકો અને બહુ થોડાં વિદ્યાર્થીઓ, એ પણ અનિયમિત. શાળા સાવ જર્જરિત ! જર્જરિત શાળા અને વિદ્યાર્થીઓની પાંખી હાજરી તેમના હ્રદયને સતત ડંખ્યા કરતી. શૈલેષભાઈએ અહી આવીને શિક્ષણની અખંડ  જ્યોત પ્રગટાવી. વર્ગખંડમાં વિદ્યાર્થીઓ સાથે ઓતપ્રોત રહેતા શૈલેષભાઈએ ખુબ ઓછા સમયમાં વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ અને ગ્રામજનોના દિલ જીતી લીધા. ૮ મી ડીસેમ્બર ૨૦૦૩ ના રોજ શૈલેષભાઈ પર આચાર્યની પણ જવાબદારી આવી. આ જવાબદારીને પણ તેમણે સહર્ષ સ્વીકારી પડકાર ઝીલી લીધો. સૌથી પહેલાં તો જર્જરિત શાળાને નવપલ્લવિત કરવાનું મન બનાવ્યું. ગ્રામજનોને એકત્રિત કરી શૈલેષભાઈએ શાળાને નવપલ્લવિત કરવાના પોતે જોયેલા સપનાની વાત રજૂ કરી. શૈલેષભાઈના અવાજમાં હિરાણા ગામ માટે  કંઈક કરી છુટવાની ખેવના હતી, આંખોમાં આત્મવિશ્વાસ છલકતો હતો.  ગ્રામજનોએ આ નિષ્ઠાવાન શિક્ષકનો પડ્યો બોલ ઝીલી લીધો. દાતાઓ તરફથી દાનની સરવાણી વહી. તો બીજી બાજુ સરકાર તરફથી પણ સહકાર મળ્યો. અને જોત જોતામાં શાળાનું આલીશાન ભવન ઉભું કરી દીધું. હિરાણા શાળાના આ નવા ભવનને બનાવવા શૈલેષભાઈ ભાઈએ દિવસ રાત એક કરી દીધા. આજે પણ  હિરાણા શાળાના પાયામાં શૈલેષભાઈએ સિંચેલા તેમના પરસેવાની સુવાસ મહેંકી રહી છે.  એક સમયની જર્જરિત શાળા આજે અમરેલી જિલ્લાની પ્રથમ હરોળની શાળા બની રહી તેની પાછળ શૈલેષભાઈની અવિરત સાધના સમાયેલી છે.

     શાળા નવી તો બની ગઈ એ સાથે સાથે વિદ્યાર્થીઓ ના ભવિષ્ય ઘડતરમાં પણ શૈલેશભાઈના નેતૃત્ત્વમાં શાળા જિલ્લામાં અવ્વલ આવવા લાગી. અભ્યાસિક પ્રવૃત્તિ હોય કે સહભ્યાસિક પ્રવૃત્તિ હિરાણા શાળા હમેશા મોખરે જ હોય ! શૈલેશભાઈનું કામ માત્ર વર્ગખંડ પૂરતું માર્યાદિત નથી. તેઓ રાજ્યમાં તજજ્ઞ તરીકે પણ સેવાઓ આપી છે. વિદ્યાર્થી પ્રિય શિક્ષક હોવા ઉપરાંત વહીવટી કામમાં પણ એટલા જ કુશળ. કોઇપણ કામ હોય તેમાં તેમની ચીવટ ઉડીને આંખે વળગે તેવી. શૈલેશભાઈના ભણાવેલા વિદ્યાર્થીઓમાં કોઈ જાણીતા ડોકટર છે તો કોઈ એન્જિનિયર. કોઈ બિજનેસ મેન છે તો કોઈ સફળ કિસાન. આજે તેમના ભણાવેલા વિદ્યાર્થીઓ વિશ્વના અમેરિકા જેવા દેશોમાં ડંકો વગાડી રહ્યા છે. વતનથી દૂર રહી શૈલેષભાઈએ  હિરાણા ગામને જ પોતાનું સવાયું વતન બનાવી એક તપસ્વિની જેમ શિક્ષણયજ્ઞની ધૂણી ધખાવી.  આજે શાળા ઉપવન બની ચોમેર સુવાસ પ્રસરાવી રહી છે.

સરકારી કાર્યક્રમ કોઇપણ હોય તેનું સભા સંચાલનની જવાબદારી શૈલેષભાઈની જ હોય. આમ તેમની બહુમુખી પ્રતિભાને ધ્યાને લઈ તત્કાલિન શિક્ષણ મંત્રી શ્રી ભુપેન્દ્રસિંહ ચડાસમા સાહેબના હસ્તે શ્રેષ્ઠ આચાર્ય તરીકે તેમનું સન્માન કરવામ આવ્યું. આ સિવાય પણ પ્રતિભાશાળી શિક્ષક તરીકે અનેક સન્માનોથી તેમને નવાજવામાં આવ્યા.

સત્યાવીસ વર્ષ જેટલા સુધીર્ધ કાળ સુધી હિરાણા પ્રાથમિક શાળામાં એક સનિષ્ઠ આચાર્ય તરીકે સેવાઓ આપી, વતનના જિલ્લા અરવલ્લીની આકરૂન્દ શાળામાં બદલી થઈ.. તેમની બદલીના સમાચાર જાણી  માત્ર હિરાણા ગામમાં જ નહિ પરંતુ આખા લાઠી તાલુકામાં જાણે સોંપો પડી ગયો. તેમની બદલી રોકવા માટે ગ્રામજનો અને આગેવાનોએ  રાજ્ય કક્ષા સુધી રજૂઆત કરવાની તૈયારી બતાવી. પરંતુ શૈલેશભાઈને વર્ષોના અંતે તેમના વયોવૃદ્ધ માતા પિતાની સેવા અર્થે વતનનો લાભ મળતો હોવાથી ભારે હૈયે તેમને ત્યાંથી વિદાય આપી. ગ્રામજનોએ જાજરમાન વિદાય સંભારંભ યોજી ઋણ અદા કરવાનો વિનમ્ર પ્રયાસ કર્યો.

૯ જૂન ૨૦૨૬ થી આકરૂન્દ શાળાને શૈલેશભાઈએ પોતાની કર્મભૂમિ બનાવી. એક નિષ્ઠાવાન શિક્ષક આકરૂન્દ શાળાને પ્રાપ્ત થયા. સત્યાવીસ વર્ષનો તેમનો આચાર્ય તરીકેનો અનુભવનો લાભ શાળાને પ્રાપ્ત થયો. આવતાંની સાથે જ શાળાની મહત્ત્વપૂર્ણ જવાબદારી સામેથી જ સ્વીકારી લીધી. બાળવાર્તા, બાળગીતો, કવિતાઓથી વાતાવરણ ગૂંજી ઊઠ્યું.  તેમનો વર્ગ સતત ધમધમતો જ હોય. અને વહીવટી કામ પણ કોઈ પણ સોંપો તો ખુબ ચિવટતાથી પૂર્ણ કરી જ દીધું હોય. શાળામાં સૌથી પહેલાં પહોંચવું અને ઘરે જવામાં કોઈ જ ઉતાવળ નહિ. શાળાનું કેટલુય કામ તો તેઓ ઘરેથી જ કરીને લાવે. ખુબ ઓછા સમયમાં શૈલેષભાઈએ આકરૂન્દ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ અને શાળાના શિક્ષક પરિવારના દિલમાં સ્થાન મેળવી લીધું.બને એટલો સમય વિદ્યાર્થીઓ સાથે વિતાવવામાં તેમનું હૃદય આનંદ અનુભવે છે.

જે પોતાના કર્મ ક્ષેત્રમાં નિષ્ઠા અને ખંતથી ફરજ અદા કરે છે કુદરત પણ તેમનું વિશેષ ધ્યાન રાખતી જ હોય છે. શૈલેષભાઈનાં બે સંતાનોમાં દીકરી પ્રિયા BAMS નો અભ્યાસ કરી રહી છે. જયારે દીકરો મિત કોમ્પ્યુટર એન્જિનિયરનો અભ્યાસ કરી રહ્યો છે. તેમનાં અર્ધાંગીની હેમલત્તાબેન મિતભાષી અને પ્રેમાળ છે. હેમલત્તાબેનનું દૃઢપણે માનવું છે કે  માતાપિતા અને પરિવારની સેવામાં જ સાચું સુખ સમાયેલું છે.

શૈલેશભાઈ એક કર્તવ્યનિષ્ઠ શિક્ષક તો છે જ સાથે સાથે તેઓ સ્પષ્ટ અને સત્યવકતા પણ છે. તેમનો મિલનસાર સ્વભાવ તેમના જીવનની મૂડી છે. બાળક સાથે બાળક બની શકે તો વડીલો સાથે વડીલ બની તેમને  સથવારો પણ આપી શકે છે.

શિક્ષણને જ જીવનધ્યેય બનાવી ખૂંપી જનાર શૈલેષભાઈ જેવા વિદ્યાર્થીપરાયણ શિક્ષક ખરા અર્થમાં શિક્ષણજગતનું અણમોલ  ઘરેણું છે. મા સરસ્વતીના સાચા ઉપાસક એવા  શૈલેષભાઈનો જન્મ દિવસ છે ત્યારે તેમના નિરામય સ્વાસ્થ્ય અને દીર્ઘાયુ માટે  કરબદ્ધ પ્રાર્થના !

સંપર્ક: શૈલેષભાઈ પ્રજાપતિ - 94262 42950 

      

 - ઈશ્વર પ્રજાપતિ 

9825142620